Skip to main content

Nowelizacja prawa spadkowego

Szanowni Państwo,

W dniu 23 października 2011 r. wchodzi w życie Ustawa z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Ta nowelizacja Kodeksu cywilnego wprowadza zmiany w polskim prawie spadkowym.
1. Zapis windykacyjny
Zgodnie z nowymi przepisami  (art. 981[1] § 1 KC) w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być (art. 981[1] § 1 KC):
  1. rzecz oznaczona co do tożsamości
  2. zbywalne prawo majątkowe
  3. przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne
  4. ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności
Będzie to specjalny zapis w testamencie notarialnym, dzięki któremu wybrana przez testatora osoba nabędzie zapisany przedmiot z chwilą otwarcia spadku, bez konieczności podejmowania jakichkolwiek dodatkowych działań.
Zapis windykacyjny będzie można uczynić na rzecz jednej lub kilku osób. Będzie go można odrzucić. Osobę, na której rzecz spadkodawca uczyni zapis windykacyjny, będzie można obciążyć także zapisem zwykłym.
Przedmiotem zapisu windykacyjnego będzie mogła być rzecz oznaczona co do tożsamości, zbywalne prawo majątkowe, przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne oraz ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności. Zapis będzie bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot nie będzie należał do spadkodawcy albo spadkodawca będzie zobowiązany do jego zbycia. Zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu zostanie uznane za nieistniejące. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności będzie wynikać, że bez zastrzeżenia zapis nie zostałby uczyniony, będzie on nieważny (regulacja ta nie znajdzie zastosowania, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpi przed otwarciem spadku).
Zapis windykacyjny będzie można uczynić na rzecz jednej lub kilku osób.
Przysporzenia dokonane przez testatora w drodze zapisów windykacyjnych będą traktowane na równi z darowiznami. Wartość zapisów będzie uwzględniana przy obliczaniu zachowku i zaliczana na jego poczet. Nabycie własności w drodze zapisu windykacyjnego będzie objęte podatkiem od spadków i darowizn.
Do tej pory jeżeli spadkodawca w testamencie przeznaczył określonej osobie określoną rzecz to takie oświadczenie na wypadek śmierci traktowano jak zapis zwykły (zobowiązanie spadkobierców do określonego świadczenia majątkowego na rzecz danej osoby), a  w sytuacji, w której przedmioty majątkowe przeznaczone danej osobie wyczerpywały cały lub cały spadek to takie oświadczenie traktowano jak powołanie do spadku. Obecnie spadkodawca może przeznaczyć określony przedmiot majątkowy określonej osobie. Należy pamiętać, że zapis windykacyjny może być dokonany wyłącznie w testamencie notarialnym.
 2. Termin przedawnienia roszczenia o zachowek
Do 23 października 2011 r. obowiązywał będzie termin trzyletni przedawnienia roszczeń o zachowek, liczony od chwili ogłoszenia testamentu lub od otwarcia spadku. Nowe przepisy (art. 1007 § 1 KC) wskazują, iż roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.
Natomiast roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku (art. 1007 § 1 KC).
3. Odpowiedzialność za długi spadkowe
Zgodnie ze znowelizowanym art. 10341 § 1 KC, do chwili działu spadku wraz ze spadkobiercami solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe ponoszą także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Rozliczenia między spadkobiercami i osobami, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, następują proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń. Spadkobiercom uwzględnia się ich udział w wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (art. 10341 § 1 KC).
Zgodnie z nowym art. 10342 KC, od chwili działu spadku spadkobiercy i osoby, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń.
4. Dział spadku
Art. 1039 § 1 KC wskazuje, iż  jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny lub zapisu windykacyjnego na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego który nie jest  zstępnym albo małżonkiem (art. 1039 § 1 KC).
5. Zabezpieczenie przedmiotu zapisu windykacyjnego
Nowa instytucja prawa cywilnego procesowego do której stosuje się odpowiednio przepisy o zabezpieczeniu spadku.
6. Stwierdzenie nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego
Zgodnie z nowymi przepisami, w  postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd stwierdza także nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego, wymieniając osobę, dla której spadkodawca uczynił zapis windykacyjny, oraz przedmiot tego zapisu. Stwierdzenie nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego może nastąpić również przez wydanie przez sąd postanowienia częściowego.
7.  Podatek od spadków i darowizn w związku z nabyciem przedmiotu zapisu windykacyjnego
Nowelizacja dotyczy też ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. W związku z nabyciem przedmiotu zapisu windykacyjnego powstanie obowiązek podatkowy w podatku od spadku na zasadach podobnych jak przy dziedziczeniu testamentowym, ustawowym zapisie zwykłym czy zachowku.
Nowe przepisy mają fundamentalne znaczenie z punktu widzenia zabezpieczania majątku. Otwierają one elastyczne i nieznane dotąd polskiemu prawu możliwości dysponowania majątkiem na wypadek śmierci.
 
W razie jakichkolwiek pytań proszę o dyskretny kontakt z szefem naszej kancelarii Tomaszem Majorem. Wypracował on wraz z jedną ze współpracujących z Brighton&Wood kancelarii notarialnych skuteczne metody zabezpieczania majątku na wypadek śmierci, niespodziewanych roszczeń oraz innych nagłych wypadków.
 
Z poważaniem
---------- ---------- ----------
Beata Pawłowska
 
Managing Partner/Geschäftsführender Partner/Partner Zarządzający
Brighton & Wood
 
Brighton & Wood Warsaw
PL-00-695 Warszawa
ul. Poznańska 21/48
Tel.: + 48 22 621 85 16
Mobile: + 48 506 477 912
Fax: + 48 22 621 98 21

www.BrightonWood.com

PROFESJONALNI DORADCY PRAWNI, PODATKOWI, UBEZPIECZENIOWI, KSIĘGOWI, PŁACOWI

w zakresie delegowania pracowników

WEWNĘTRZNE I ZAMKNIĘTE SZKOLENIA W FIRMACH

n/t delegowania pracowników

ZASTĘPSTWO PROCESOWE (M.IN. SPRAWY PRZECIWKO ZUS, WŁADZOM SKARBOWYM, PIP, SPRAWY PRACOWNICZE) REPREZENTOWANIE W POSTĘPOWANIACH KONTROLNYCH W KRAJU I ZA GRANICĄ

w zakresie delegowania pracowników

SZKOLENIA BHP

dla firm delegujących pracowników za granicę

ROZLICZANIE PŁAC (KSIĘGOWOŚĆ PŁAC)

pracowników delegowanych

SPECJALISTYCZNE TŁUMACZENIA

na potrzeby postępowań kontrolnych, procesowych, negocjacji handlowych

KONSULTACJE TELEFONICZNE

w zakresie delegowania pracowników