Skarga na Zakład Ubezpieczeń Społecznych

 

Uprzejmie informuję, że nasza kancelaria przygotowała na zlecenie Izby Pracodawców Polskich skargę na ZUS do Komisji Europejskiej. Skarga została złożona w dniu 29.08.2011r.

 

Powodem złożenia skargi były liczne sygnały członków IPP jak również innych firm mówiące o niestosowaniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych procedur przewidzianych w art. 16 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

 

Podstawą skargi była praktyka Zakład Ubezpieczeń Społecznych polegająca na niewypełnianiu obowiązków przewidzianych przepisami art. 16 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z realizacją art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

 

Naszym zdaniem ZUS naruszył przepisy Rozporządzeń 883 i 987 (art. 13.1 Rozporządzenia 883/2004) oraz art. 16 Rozporządzenia 987/2009) oraz w sposób rażący zakłócił swobodę przepływu pracowników (art. 45 – 48 Traktatu) oraz swobodę świadczenia usług (art. 56 Traktatu)

 

Problem poruszony w skardze dotyczył firmy, która zatrudniała pracowników w więcej niż jednym kraju. Firma ma wprawdzie siedzibę poza granicami Polski (w innym kraju UE), ale wszyscy pracownicy zamieszkiwali w Polsce. Praca była świadczona naprzemiennie w dwóch innych państwach członkowskich.

 

W takiej sytuacji, biorąc pod uwagę zapisy art. 13 ust. 1 (b) Rozporządzenia 883/2004 właściwe powinno być ustawodawstwo państwa, w którym znajduje się siedziba zatrudniającego przedsiębiorstwa.

 

Wiadomo jednak, że dla celów stosowania art. 13 ust. 1 Rozporządzenia 883/2004 w Rozporządzeniu wykonawczym 987/2009 przewidziano specjalną procedurę określania właściwego ustawodawstwa.

 

Według niej, w pierwszej kolejności zainteresowany pracownik powinien zwrócić się do instytucji swojego miejsca zamieszkania (niezależnie od tego, jakie ustawodawco ma zastosowanie).

Miejscem zamieszkania pracowników jest Polska, stąd też zwracali się oni do polskiej instytucji właściwej – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Następnie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany był niezwłocznie ustalić właściwe ustawodawstwo (tzw. tymczasowe), a następnie swoje tymczasowe ustalenie powinien przekazać do wyznaczonych instytucji każdego państwa członkowskiego, w którym wykonywana jest praca.

 

Zgodnie z Rozporządzeniem 987/2009 tymczasowe ustawodawstwo staje się ostateczne, w terminie dwóch miesięcy od momentu poinformowania o nim tych instytucji. Po ustaleniu ustawodawstwa ostatecznego przez instytucje, zainteresowany pracownik powinien zostać o tym poinformowany.

 

Niestety w przypadku Polski opisana wyżej procedura, przewidziana przepisami wspólnotowymi, nie jest przestrzegana.

 

Z docierających do nas sygnałów wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wielu przypadkach określa wprawdzie tymczasowe ustawodawstwo, jednak nie poinformuje o swoim ustaleniu żadnej z właściwych instytucji zainteresowanych w sprawie.

Zdarza się nagminnie, że po dwóch miesiącach od określenia tymczasowego ustawodawstwie, ZUS nie wydawał żadnego dokumentu (zaświadczenia, decyzji, czy choćby pisemnej informacji) o tym czy ustawodawstwo stało się ostateczne i od kiedy to nastąpiło.

 

Bywa też, że miesiącami ZUS nie określa żadnego ustawodawstwa, choć przepisy mówią o terminach niezwłocznych.

To tylko niektóre zaniedbania ZUS, „dzięki” którym wiele osób nie posiada ostatecznej decyzji określającej właściwe ustawodawstwo w zakresie zabezpieczenia społecznego.

 

Stwarza to masę problemów tym osobom – nie jest do końca jasne, gdzie i kto powinien odprowadzać należności z tytułu ubezpieczeń społecznych.

Ponadto takie zachowanie instytucji powoduje, że naruszana jest fundamentalna zasada, na jakiej opiera się koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego - stosowanie wyłącznie jednego ustawodawstwa (art. 11 ust. 2 Rozporządzenia 883/2004).

Następstwem tej niepewności w zakresie właściwego ustawodawstwa są problemy związane z korzystaniem z opieki medycznej, wypadkami przy pracy itp. Nie zostało bowiem określone ostatecznie, które państwo ponosić powinno koszty tych świadczeń.

 

Jak dotychczas nieskuteczne były interwencje zainteresowanych pracowników i pracodawcy na poziomie krajowym, dlatego zwrócono się do Izby Pracodawców Polskich w tej  sprawie.

 

Składając skargę zawnioskowaliśmy o wszczęcie postępowania przeciwko Rzeczpospolitej Polskiej oraz wpłynięcie na Zakład Ubezpieczeń Społecznych by zaprzestał on praktyk wymienionych wyżej i zaczął stosować procedury przepisane prawem wspólnotowym.

 

 

We wszelkich kwestiach związanych ze skargą oraz jej możliwych reperkusjach dla procedury uzyskiwania formularzy A1 z art. 13 Rozporządzenia. 883/2004 proszę o kontakt z szefem naszej kancelarii, Tomaszem Majorem.

 

---------- ---------- ----------

Beata Pawłowska

 

Managing Partner/Geschäftsführender Partner/Partner Zarządzający

 

PL-00-695 Warszawa

ul. Poznańska 21/48

Tel.: + 48 22 621 85 16

Mobile: + 48 506 477 912

Fax: + 48 22 621 98 21

 BPawlowska@BrightonWood.com