Ważny wyrok ETS dotyczący działalności związków zawodowych w krajach skandynawskich

Wiele firm, działających głównie w Skandynawii, spotyka się na co dzień z ograniczeniami wspólnotowej swobody świadczenia usług poprzez działalność związków zawodowych.

 

Poniżej, postanowiliśmy omówić ważny wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2007 r., C-341/05 w sprawie Laval un Partneri Ltd, który został wydanyna tle próby zmuszenia, przez organizacje związkowe za pomocą akcji protestacyjnych, przedsiębiorstw mających siedzibę w innych państwach członkowskich do podjęcia negocjacji w celu ustalenia wysokości stawki wynagrodzenia, jaka powinna być wypłacana pracownikom oraz do przystąpienia do układu zbiorowego w sektorze budownictwa.

 

 

Wyrok ten ma charakter precedensowy w zakresie określenia granic możliwego ograniczenia wspólnotowej swobody świadczenia usług przez działalność protestacyjną związków zawodowych.

 

W sprawie C-341/05 łotewski przedsiębiorca, spółka Laval un Partneri, oddelegował swoich pracowników do Szwecji w celu wykonania usług budowlanych. Szwedzki związek sektora budowlanego, grożąc zablokowaniem robót, zażądał od Lavala podpisania układu zbiorowego pracy, na mocy którego pracownikom łotewskim przyznane zostałyby pensje w wysokości średnich zarobków obowiązujących w tym sektorze. W odpowiedzi na te żądania spółka zawarła dwa układy zbiorowe z łotewskimi związkami zawodowymi. Z kolei szwedzkie związki zawodowe, mimo protestów pracowników łotewskich, rozpoczęły blokadę budowy, co uniemożliwiło Lavalowi wywiązanie się z kontraktu.

Akcję zbiorową związki zawodowe podjęły na podstawie przepisów szwedzkich (tzw. lex Britannia), które umożliwiają prowadzenie akcji protestacyjnej w celu uchylenia lub zmiany układu zbiorowego zawartego przez delegującego pracowników pracodawcę z innym niż szwedzki związkiem zawodowym. Tego typu akcja zbiorowa nie byłaby natomiast możliwa względem układów zbiorowych zawartych ze szwedzkim związkiem zawodowym.

 

Trybunał podkreślił wyraźnie, że art. 3 ust. 1 akapit pierwszy lit. c) dyrektywy 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotyczącej delegowania pracowników w ramach świadczenia usług nie może być przywoływany celem uzasadnienia nakładania przez związki zawodowe obowiązku przestrzegania wynagrodzeń wyższych niż minimalne, które nie są ustalane zgodnie z wzorcami przyjętymi w dyrektywie 96/71.

W zakresie obowiązku nałożonego na państwa członkowskie Trybunał uznał, że art. 3 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) – g) dyrektywy 96/71 zawierający katalog norm ochrony minimalnej w zakresie warunków pracy i zatrudnienia nie zezwala przyjmującemu państwu członkowskiemu na poddanie świadczenia usług na swoim terytorium obowiązkowi przestrzegania warunków pracy i zatrudnienia wykraczających poza bezwzględnie obowiązujące normy ochrony minimalnej.

Trybunał orzekł tym samym, że z zastrzeżeniem prawa przedsiębiorstw mających siedzibę w innych państwach członkowskich do przystąpienia z własnej woli w przyjmującym państwie członkowskim do potencjalnie korzystniejszego układu zbiorowego pracy, poziom ochrony jaki powinien być gwarantowany pracownikom delegowanym na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego jest ograniczony co do zasady do poziomu określonego w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy lit. a)–g) dyrektywy 96/71.

Trybunał zaznaczył, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/71 z jednej strony zapewnia prowadzenie przez przedsiębiorców delegujących pracowników uczciwej konkurencji względem przedsiębiorców przyjmującego państwa członkowskiego, a z drugiej strony służy zapewnieniu pracownikom delegowanym minimalnej ochrony.

Trybunał dokonał następnie oceny akcji zbiorowej szwedzkich związków zawodowych w świetle art. 49 Traktatu WE (swoboda świadczenia usług).

Trybunał zaznaczył na początek, że akcje zbiorowe związków zawodowych nie mogą być wyłączone spod oceny dokonywanej na podstawie art. 49 TWE. Co więcej, zdaniem Trybunału działanie zbiorowe związków zawodowych z jednego państwa członkowskiego mające na celu zmuszenie przedsiębiorcy z innego państwa członkowskiego do przystąpienia do układu zbiorowego w sektorze budownictwa, którego postanowienia odchodzą od przepisów ustawowych i ustalają korzystniejsze warunki pracy i zatrudnienia niż te określone w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) – g) dyrektywy 96/71 lub dotyczą kwestii nie wymienionych w tym przepisie stanowi ograniczenie swobodnego świadczenia usług w rozumieniu art. 49 TWE.

Trybunał orzekł następnie, że prawo do prowadzenia akcji zbiorowych mających na celu ochronę pracowników przyjmującego państwa skierowanych przeciwko ewentualnym praktykom dumpingu socjalnego może stanowić nadrzędny wzgląd interesu ogólnego mogący co do zasady uzasadniać ograniczenie jednej ze swobód podstawowych (w tym swobody świadczenia usług).

Trybunał zaznaczył jednak, że akcja zbiorowa związków zawodowych mająca na celu ochronę pracowników poprzez zagwarantowanie pracownikom delegowanym wyższego poziomu warunków pracy i zatrudnienia nie uzasadnia ograniczenia swobody świadczenia usług, albowiem w związku z przestrzegać najważniejszych bezwzględnie wiążących norm ochrony minimalnej w przyjmującym państwie członkowskim.

Dodatkowo Trybunał zaznaczył, że w kwestii wymuszania przez organizacje związkowe poprzez akcje zbiorowe obowiązku w zakresie negocjacji wynagrodzeń, działania te nie mogą być uzasadnione ochroną praw podstawowych oraz ochroną pracowników, skoro obowiązek ten wpisuje się w kontekst krajowy, którego cechą jest brak przepisów jakiegokolwiek rodzaju, które byłyby wystarczająco precyzyjne i dostępne tak, aby w praktyce nie uniemożliwić lub nadmiernie utrudnić ustalenia, jakie obowiązki powinien przestrzegać przedsiębiorca w zakresie płacy minimalnej.

 

W razie jakichkolwiek dodatkowych pytań i wątpliwości, proszę o kontakt z Panem Tomaszem Majorem (tmajor@brightonwood.com) .

 

Z poważaniem

Beata Pawłowska

 

Managing Partner/Geschäftsführender Partner/Partner Zarządzający

 

PL-00-695 Warszawa

ul. Poznańska 21/48

Tel.: + 48 22 621 85 16

Mobile: + 48 506 477 912

Fax: + 48 22 621 98 21